ทรัพยากรธรรมชาติและแหล่งน้ำ

จังหวัดสตูลมีเนื้อที่ทั้งหมด 2,807.522 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 1,754,701 ไร่ (นับรวมพื้นที่ที่เป็นส่วนของน้ำทะเล) มีสภาพป่าที่มีความหลากหลายทั้งป่าบกและป่าชายเลน โดยแบ่งพื้นที่ป่าของจังหวัดได้ดังนี้
พื้นที่ป่าไม้ในจังหวัดสตูล
ในปี 2547 จังหวัดสตูลมีพื้นที่ป่าไม้ จำนวน 1,259.48 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 787,175 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 50.81 ของพื้นที่จังหวัด (คิดจากเนื้อที่จังหวัด 2,478.98 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 1,549,363 ไร่ โดยพื้นที่ดังกล่าวไม่นับรวมพื้นที่ที่เป็นส่วนของน้ำทะเล) แบ่งออกเป็น
- ป่าบก เนื้อที่ จำนวน 912.27 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 570,169 ไร่ หรือคิดเป็นร้อยละ 36.80 ของพื้นที่จังหวัด
- ป่าชายเลน เนื้อที่ จำนวน 347.21 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 217,007 ไร่ หรือ คิดเป็นร้อยละ 14.01 ของพื้นที่จังหวัด
พื้นที่ป่าไม้จากการสงวนป่า
พื้นที่ป่าไม้จากการสงวนป่าแบ่งออกเป็น 5 ประเภท ได้แก่
1. ป่าสงวนแห่งชาติ
ป่าสงวนแห่งชาติในพื้นที่จังหวัดสตูลมีจำนวน 18 ป่า เนื้อที่ประมาณ 729,974.55 ไร่
(รวมพื้นที่ทับซ้อนอุทยานแห่งชาติ วนอุทยาน เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า) แบ่งออกเป็น
- เพื่อการอนุรักษ์ Zone C เนื้อที่ประมาณ 370,842 ไร่
- เพื่อเศรษฐกิจ Zone E เนื้อที่ประมาณ 359,139 ไร่

ลำดับ ชื่อป่าสงวนฯ เนื้อที่ (ไร่) พื้นที่ส่งมอบ
ส.ป.ก. สำรวจถือครอง ปี 2540
ราย/ไร่
1. ป่าควนบ่อน้ำ 400.00 ไร่
2. ป่ากุปังและป่าปุโล๊ต 107,025.00 ไร่
3. ป่าเขาค้อม ป่าเขาแดงและป่าเขาใหญ่ 55,408.00 ไร่
4. ป่าควนกาหลง 11,887.00 ไร่
5. ป่าเขาหมาไม่หยก 13,125.00 ไร่
6. ป่าควนโต๊ะอม ควนขี้หมาและป่าควนท่าหิน 11,306.00 ไร่
7. ป่าหัวกะหมิง 91,643.00 ไร่
8. ป่าดงเชือกช้าง 28,625.00 ไร่
9. ป่าควนบารายี ป่าควนโรงพักและป่าควนสังหยุด 9,687.50 ไร่
10. ป่าพยอมงาม 4,187.50 ไร่

ลำดับ ชื่อป่าสงวนฯ เนื้อที่ (ไร่) พื้นที่ส่งมอบ
ส.ป.ก. สำรวจถือครอง ปี 2540
ราย/ไร่
11. ป่าตระ ป่าห้วยหลอดและป่าเขาขุมทรัพย์ 93,750.00 ไร่
12. ป่าควนทังและป่าเขาขาว 23,619.00 ไร่
13. ป่าห้วยบ่วง ป่าเขาแดงและป่าเขาโต๊ะดู 1,875.00 ไร่
14. ป่าเลนจังหวัดสตูล ตอนที่ 1 89,281.00 ไร่
15. ป่าเลนจังหวัดสตูล ตอนที่ 2 25,950.00 ไร่
16. ป่าเลนจังหวัดสตูล ตอนที่ 3 30593.75 ไร่
17. ป่าเลนจังหวัดสตูล ตอนที่ 4 55,687.00 ไร่
18. ป่าเลนจังหวัดสตูล ตอนที่ 5 75,924.80 ไร่
รวม 729,974.55 ไร่ พื้นที่ส่งมอบ 58,510 ไร่

2. อุทยานแห่งชาติ
จังหวัดสตูลมีอุทยานแห่งชาติ จำนวน 3 แห่ง เนื้อที่ประมาณ 1,241,406.25 ไร่ แบ่งเป็น
- พื้นที่บก เนื้อที่ประมาณ 304,693.75 ไร่
- พื้นที่น้ำ เนื้อที่ประมาณ 936,712.50 ไร่
อุทยานแห่งชาติในพื้นที่จังหวัดสตูล มีจำนวน 3 แห่ง ได้แก่
* อุทยานแห่งชาติทะเลบัน เนื้อที่ 196 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 122,500 ไร่
* อุทยานแห่งชาติตะรุเตา เนื้อที่ 1,490 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 931,250 ไร่
* อุทยานแห่งชาติหมู่เกาะเภตรา เนื้อที่ 494.38 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 308,987 ไร่
(พื้นที่จังหวัดตรัง-สตูล) สำหรับท้องที่จังหวัดสตูลมีเนื้อที่ประมาณ 187,656.25 ไร่

3. วนอุทยาน
จังหวัดสตูลมีวนอุทยาน จำนวน 1 แห่ง เนื้อที่ 17.72 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 11,077.25 ไร่ ได้แก่ *วนอุทยานธาราสวรรค์ อยู่ในเขตพื้นที่อำเภอควนกาหลง

4. เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า
จังหวัดสตูลมีเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า จำนวน 2 แห่ง ได้แก่
* เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทัด เนื้อที่ 1,266.96 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 791,847 ไร่
(พื้นที่จังหวัดตรัง-พัทลุง-สงขลา-สตูล) สำหรับท้องที่จังหวัดสตูล มีเนื้อที่ประมาณ
88,250.00 ไร่
* เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าโตนงาช้าง เนื้อที่ 181.95 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 113,721 ไร่
(พื้นที่จังหวัดสงขลา-สตูล) สำหรับท้องที่จังหวัดสตูล มีเนื้อที่ประมาณ 49,243.00 ไร่

5. เขตห้ามล่าสัตว์ป่า
จังหวัดสตูลมีเขตห้ามล่าสัตว์ป่า จำนวน 1 แห่ง เนื้อที่ 20.43 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ
12,770 ไร่ ได้แก่ เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองปลักพระยาและเขาระยาบังสา (พื้นที่เป็นภูเขา เนื้อที่12,500.00 ไร่
พื้นที่เป็นหนองน้ำ เนื้อที่ 270.00 ไร่)
ตารางที่ 2 แสดงเขตวนอุทยาน/ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า /เขตห้ามล่าสัตว์ป่าของจังหวัดสตูล

ลำดับ ชื่อวนอุทยาน/เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า/เขตห้ามล่า เนื้อที่ (ไร่)
1. วนอุทยานธาราสวรรค์ 11,077.25
2. เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทัด 88,250.00
3. เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าโตนงาช้าง 49,243.00
4. เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองปลักพระยาและเขาระยาบังสา 12,770
ที่มา: สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดสตูล, 2549

6.ทรัพยากรน้ำ
แหล่งน้ำตามธรรมชาติที่สำคัญ ได้แก่
- คลองละงู ความยาวประมาณ 73.44 กิโลเมตร ต้นน้ำอยู่บริเวณเทือกเขาด้านใต้ของจังหวัดตรังและสงขลา ไหลมาทางด้านเหนือของจังหวัดตามแนวเส้นแบ่งเขตอำเภอละงูและอำเภอควนกาหลง ความยาวประมาณ 47 กิโลเมตร ไหลมาบรรจบกับคลองปากบารา
- คลองมำบัง ต้นน้ำมีอยู่บริเวณเทือกเขาระหว่างอำเภอควนกาหลงและอำเภอควนโดน
- คลองบาราเกต ความยาวประมาณ 44.58 กิโลเมตร ต้นน้ำอยู่บริเวณเขาสามยอด ดอนสีเดน ไหลผ่านอำเภอควนกาหลงเข้าสู่อำเภอท่าแพ และไหลออกสู่ทะเลบริเวณปากอ่าวเกาะแดง
- คลองลำโลนน้อย ความยาวประมาณ 15.17 กิโลเมตร มีต้นน้ำอยู่บริเวณเขาเขียว เขาไคร เขาโต๊ะไหลผ่านเขตอำเภอควนกาหลง มาบรรจบกับคลองละงูที่บ้านตาแหลม เป็นคลองที่มีสายน้ำไหลตลอดทั้งปี
- คลองท่าจีน ความยาวประมาณ 33.96 กิโลเมตร ต้นน้ำเกิดบริเวณเทือกเขาติดกับประเทศมาเลเซีย เขตอำเภอเมืองสตูล คลองสายนี้อยู่ทางทิศตะวันออกของอำเภอเมือง ไหลออกสู่ทะเลบริเวณอ่าว ท่าจีน
• ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง

7.ป่าชายเลน
พื้นที่ป่าชายเลนของจังหวัดสตูล
จังหวัดสตูล มีพื้นที่ป่าชายเลนซึ่งสามารถพบได้ในเขตอำเภอที่ติดชายฝั่งทะเล ได้แก่ อำเภอ ทุ่งหว้า อำเภอละงู อำเภอท่าแพและอำเภอเมือง มีเนื้อที่ประมาณ 217,007 ไร่ คิดเป็นร้อยละ 12.37 ของพื้นที่จังหวัด

ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2524 มีการกำหนดป่าชายเลนของจังหวัดสตูลออกเป็น 5 ป่า คือ
- ป่าชายเลน จ.สตูล ตอนที่ 1 อยู่ในเขต อ.ทุ่งหว้า, อ.ละงู
- ป่าชายเลน จ.สตูล ตอนที่ 2 อยู่ในเขต อ.ละงู , อ.เมือง
- ป่าชายเลน จ.สตูล ตอนที่ 3 (ป่าปาเต๊ะ-ป่ากลัดจูด) อยู่ในเขต อ.เมือง
- ป่าชายเลน จ.สตูล ตอนที่ 4 (ป่าเจ๊ะบิลัง-ป่าตันหยงโป-ป่าตำมะลัง) อยู่ในเขต อ.เมือง
- ป่าชายเลน จ.สตูล ตอนที่ 5 อยู่เขต อ.เมือง

8 ทรัพยากรแร่ธาตุ
สภาพทางธรณีวิทยาของจังหวัดสตูล มีชั้นหินที่อายุแตกต่างกันหลายยุค ทำให้มีการพบแหล่งแร่ และแร่ที่สำคัญหลายชนิดด้วยกัน เช่น แบไรต์พบบริเวณอำเภอทุ่งหว้า และอำเภอควนกาหลง พลวงพบบริเวณอำเภอควนกาหลง และอำเภอละงู ดีบุกพบบริเวณอำเภอควนโดนและอำเภอควนกาหลงนอกจากนั้นยังพบแร่อื่นๆ อีกหลายชนิด เช่นถ่านหิน หินปูน และวุลแฟรม เป็นต้น

จังหวัดสตูลมีเหมืองแร่ที่มีสัมปทานและเปิดทำการ 2 แห่ง ได้แก่ เหมืองของ นายลำพูน กองศาสนะ และ หจก.เรืองกูลศิลาทอง (ของนายชยุติพงศ์ เรืองกูล) คนงานรวม 55 ราย รายได้จากค่าภาคหลวงแร่และค่าธรรมเนียมแร่ จำนวนทั้งสิ้น 2,060,268.27 บาท แร่ธาตุที่สำคัญ คือ หินอุตสาหกรรม ชนิดหินปูนเพื่ออุตสาหกรรมก่อสร้างตำบลทุ้งนุ้ย อำเภอควนกาหลง จังหวัดสตูล